91Ƶ

Кыргыз-Түрк "Манас" университетинде коррупцияга каршы биргелешкен күрөш боюнча семинар


  • 2026-05-26

Кыргыз-Түрк "Манас" университетинде “Кыргыз Республикасынын коррупцияга каршы күрөшүү боюнча маалыматтык саясат программасын ишке ашырууга багытталган иш-чаралар программасынын” алкагында окутуучулар, административдик кызматкерлер жана студенттердин катышуусу менен маалымдуулукту жогорулатуу семинары өткөрүлдү. Ректораттын жыйындар залында уюштурулган иш-чарада коррупцияга каршы күрөштүн коомдук, институционалдык жана этикалык аспектилери талкууланды.

Биринчи проректор, саясий и.к., доцент Ибраев: «Билим берүүдө ачык-айкындык – коомдун келечегин коргоонун негизги шарты»

Иш-чарада КМТУнун биринчи проректору, саясий и.к., доцент Алмаз Ибраев коррупция айрым тармактарга гана эмес, мамлекеттердин келечегине жана коомдун ишеним системасына коркунуч жараткан олуттуу көйгөй экенин белгиледи. Ал акыркы жылдары Кыргызстанда бул багытта маанилүү кадамдар жасалып жатканын айтып, өзгөчө билим берүү тармагында ачык-айкындыкты сактоо чоң мааниге ээ экендигине токтолду. Ал өз сөзүндө: «Коррупция кайсы жерде болбосун чоң коркунуч жана коомдук оору болуп саналат. Айрыкча билим берүү тармагындагы коррупция сапатты жок кылат. Ал эми сапат жок жерде туура жана натыйжалуу жыйынтыктар жөнүндө сөз кылуу мүмкүн эмес. Билим берүү системасын алсыраткан ар бир фактор коомдун келечегин да алсыратат», – деп белгиледи. Ал ошондой эле "Манас" университети өз ишмердүүлүгүн ачык-айкындык жана этикалык принциптердин негизинде жүргүзүп жатканын айтып, бүгүнкү күнгө чейин университетте коррупциялык фактылар катталбаганын кошумчалады. «Таза жана ишенимдүү билим берүү чөйрөсүн сактоо үчүн биз ошол эле жоопкерчилик менен иштөөнү улантабыз», – деди.

Муканова: «Коррупцияга каршы күрөштө стратегиялык жана илимий мамиле зарыл»

Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Коррупцияга каршы ишкердик кеңешинин башкы катчысы Нурипа Муканова кеңеш 2021-жылы Президенттик жарлык менен түзүлгөнүн белгилеп, 2021–2022-жылдары университеттер, мамлекеттик органдар жана жарандык коом уюмдары менен кеңири иш жүргүзүлгөндүгүн билдирди. Ал Президенттин тапшырмасы менен даярдалган “2025–2030-жылдарга мамлекеттик коррупцияга каршы стратегия” 2024-жылдын 5-июнунда кабыл алынганын эске салды. Муканова “Коррупциялык тобокелдиктерди, себептерди жана алдын алуу механизмдеринин натыйжалуулугун баалоо” аттуу баяндамасында коррупцияга каршы күрөштө илимий жана маалыматтарга негизделген мамиленин маанилүүлүгүн белгиледи. Анын айтымында, жүргүзүлгөн изилдөөлөр коррупцияны кантип өлчөө, баалоо системаларын кандай критерийлер менен түзүү, жыйынтыктарды коомчулукка кантип жеткирүү жана коомдук маалымдуулукту кантип жогорулатуу маселелерине багытталган. Ал ошондой эле изилдөөлөр коомдун ар кандай катмарларын камтыганын белгиледи: биринчи изилдөө мамлекеттик кызматкерлерге, экинчиси жарандык коом уюмдарына, үчүнчүсү бизнес секторуна багытталган. Семинарда мамлекеттик мекемелерде коррупциянын пайда болуу себептери, институционалдык ачык-айкындыкты күчөтүү, кызматка татыктуулук принцибин киргизүү жана этикалык баалуулуктарды башкаруу системасына интеграциялоо маселелери да талкууланды.

Семинардын алкагында Стамбулдагы Медипол университетинин изилдөөчүсү PhD. Тайлан Юртбакан “Социалдык психологияда нормалар жана коррупцияга байланыштуу мамилелер” аттуу темада баяндама жасады. Ал коррупцияны социалдык психологиялык көз караштан талдап, жеке адамдардын жүрүм-туруму коомдук нормалар, лидерлик түшүнүгү жана социалдык чөйрө тарабынан кандайча калыптанары тууралуу сөз кылды. PhD. Юртбакан коомдо “баары эле ушундай кылат” деген түшүнүк жайылганда этикага каршы жүрүм-турумдар нормалдуу кабыл алынарын белгилеп, коррупциянын укуктук гана эмес, психологиялык жана маданий мүнөзгө ээ экенин айтты. Ал социалдык нормалар адамдардын жүрүм-турумуна түздөн-түз таасир этерин жана этикалык бузуулар кеңири жайылган деген ишеним адамдарды ушундай аракеттерге түртүшү мүмкүн экенин белгиледи. Ал эми этикалык жүрүм-турумду баса белгилеген коомдук билдирүүлөр коррупциялык тенденцияны азайта аларын кошумчалады.

Баяндамасында лидерликтин ролуна да токтолуп, мекеме жетекчилери административдик гана эмес, этикалык жүрүм-турум жагынан да коом үчүн үлгү боло турган социалдык таяныч чекиттери экенин белгиледи. Коррупцияны ачык четке каккан, этикалык стандарттарды биринчи орунга койгон лидерлик кызматкерлердин жүрүм-турумуна оң таасир тийгизери айтылды. Билим берүү тармагындагы этикалык бузулууларга да көңүл бурулуп, тааныш-билиштик, татыктуулуктун ордуна байланыштарга таянуу, баа үчүн жеке пайда күтүү, академиялык плагиат, изилдөө маалыматтарын бурмалоо жана этикалык бузууларга унчукпай коюу сыяктуу көрүнүштөр билим сапатын жана институционалдык ишенимди начарлатары белгиленди.

Жыйынтык

Катышуучулар тарабынан чоң кызыгуу менен кабыл алынган семинарда коррупцияга каршы күрөшүү бир гана укуктук санкциялар аркылуу эмес, ошондой эле этикалык аң-сезим, коомдук маалымдуулук, ачык-айкын башкаруу түшүнүгү жана күчтүү билим берүү саясаты аркылуу мүмкүн болору баса белгиленди.

    Социалдык медиада бөлүшүү